കേരളത്തിന്റെ ചരിത്രരചനാരംഗത്ത്, പ്രത്യേകിച്ച് ദളിത്-പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടവരുടെ ചരിത്രം വെളിച്ചത്തുകൊണ്ടുവരുന്നതിൽ നിർണ്ണായക പങ്കുവഹിച്ച പ്രമുഖ ചരിത്രകാരനാണ് എൻ.കെ. ജോസ് (ദളിത്ബന്ധു എൻ.കെ. ജോസ്). ചരിത്രത്തെ മുഖ്യധാരയുടെ കണ്ണിലൂടെമാത്രം കാണാതെ, അടിത്തട്ടിലെ മനുഷ്യരുടെ ജീവിതവും യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളും രേഖപ്പെടുത്തിയ പണ്ഡിതനാണ് അദ്ദേഹം.
ദളിത് പഠനങ്ങൾക്കും ദളിത്ചരിത്ര രചനകൾക്കും നൽകിയ സംഭാവനകൾ മാനിച്ച് 1990ൽ ദളിത് സംഘടനകൾ അദ്ദേഹത്തിനു ദളിത്ബന്ധു എന്ന ആദരനാമം നൽകി. പിൽക്കാലത്ത് അത് തന്റെ തൂലികാനാമമാക്കുകയായിരുന്നു ജോസ്.
നൂറ്റിനാല്പതിൽപ്പരം ചരിത്ര-സാമൂഹ്യചരിത്ര ഗ്രന്ഥങ്ങൾ അദ്ദേഹം രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. കേരളത്തിലെ ദളിത് ചരിത്രം, ക്രൈസ്തവ ചരിത്രം, സാമൂഹിക മാറ്റങ്ങൾ എന്നിവയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാന പഠനമേഖലകൾ. കേരള ഹിസ്റ്ററി കോൺഗ്രസിന്റെ പ്രസിഡന്റായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.
കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക ചരിത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പരമ്പരാഗത ധാരണകളെ തിരുത്തിക്കുറിക്കാനും, പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടവരുടെ ശബ്ദം ചരിത്രത്തിൽ അടയാളപ്പെടുത്താനും ജീവിതം ഉഴിഞ്ഞുവെച്ച പ്രതിഭാശാലിയാണ് ദളിത്ബന്ധു എൻ.കെ. ജോസ്.
